Η διδασκαλία του ΆΡΘΡΟΥ ..

 Εκείνο που προσπαθώ να κάνω πάντα είναι να ανακαλύπτουν τα ίδια παιδιά τη δομή μέσα από την παρατήρηση καθώς και τα βασικά χαρακτηριστικά ενός κειμένου καθώς πιστεύω στην αυτενέργεια των μαθητών και φυσικά στην  ανακαλυπτική μάθηση..

Ξεκινάμε  από το ίδιο το κείμενο..Δίνετε  στα παιδιά την ευκαιρία σε ομάδες να διαβάσουν το κείμενο και να καταγράψουν αυτά  τα στοιχεία που είναι φανερά..Κατόπιν κάνετε  διάφορες ερωτήσεις με σκοπό την ανακάλυψη όσων προαναφέραμε ενώ γράφετε   στον πίνακα τις απαντήσεις των παιδιών
 Γεγονός,τόπος,αποτέλεσμα ,τίτλος(θέμα άρθρου ) αναφέρονται.Εσείς με τη σειρά σας τονίζετε τις λέξεις  "τι ,πως ,πότε γιατί, που,ποιος..." και ζητάτε από τα παιδιά να σας αναφέρουν σε ποιες ερωτηματικές φράσεις ή λέξεις πρέπει να απαντάει ένα άρθρο.
Κατόπιν  δίνετε στα παιδιά άρθρα διαφορετικών θεμάτων.Δεν τα επεξεργάζεστε, απλά τους ζητάτε να σας πουν σε τι  αναφέρεται το καθένα.Τα παιδιά θα πρέπει με τη βοήθεια σας να αναγνωρίσουν το   είδος  των θεμάτων του..Οι απαντήσεις είναι  .Αστυνομικό,πολιτικό,οικονομικό,περιβαλλοντικό,κοινωνικό,αθλητικά,μόδα,επιστημονικό ενώ θα κάνετε  μια  πρώτη προσπάθεια να διαχωριστούν τα άρθρα από το χρονογράφημα το οποίο απλά αναφέρετε ότι είναι συνήθως κείμενο που ναι μεν πραγματεύεται ένα επίκαιρο θέμα αλλά ο τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας του γράφει και εκφράζεται το αναγάγει σε  λογοτεχνικό είδος..
Μετά από αυτό ρωτήστε τα παιδιά αν  "οι ίδιοι δημοσιογράφοι  μπορούν να γράφουν όλα τα είδη άρθρων που προαναφέραμε ". Σίγουρα η απάντηση θα ναι αρνητική όπότε το συμπέρασμα στο οποίο θα πρέπει να καταλήξετε είναι πως ο κάθε δημοσιογράφος αφού πειραματιστεί σε κάθε είδος καταλήγει σε ένα από αυτά  ανάλογα με τις γνώσεις που διαθέτει αλλά και εξαρτάται και από την αγάπη του εκάστοτε δημοσιογράφου  για αυτό..
  Τα βασικά στοιχεία του άρθρου

• Έχει τίτλο συνήθως με έντονα γράμματα αλλά και πολλές φορές υπότιτλο

• Τα περισσότερο αναφέρονται σε πρόσφατα γεγονότα

• Δημοσιεύεται σε εφημερίδα, σε περιοδικό, στο διαδίκτυο, κ.α

• Καταπιάνεται με διάφορα θέματα
• Έχει φωτογραφίες 

• Διαφοροποιείται από τη λογοτεχνία

Μετά την ανάλυση  αυτή καταλήγετε  στην απλή μορφή της δομής (κατάλληλο για μικρούς ηλικιακά "δημοσιογράφους")

•    Τίτλος
•    Υπότιτλος
•    Αναφορά στο χρόνο ,τόπο  και ώρα  ενός συμβάντος(αν είναι σχετικό το άρθρο με μια είδηση)
•    Παράθεση λεπτομερειών 
•    Συμμετοχή -άποψη ατόμων που σχετίζονται με το άρθρο
•    Συμπέρασμα ,αποτέλεσμα ..
•    Χρόνοι κατά την αναφορά των γεγονότων παρελθοντικοί ενώ ο λόγος των ειδικών -για να δοθεί έμφαση - μπορεί να δοθεί σε ευθύ λόγο(σαν να τα λέει εκείνη τη στιγμή )πάντα μέσα σε εισαγωγικά..
• Υπογραφή  "δημοσιογράφου" (δημιουργού )

Στο τέλος ζητήστε  από τα παιδιά να γράψουν ανά. ομάδες ένα άρθρο δίνοντας απλά το είδος..Αστυνομικό,μόδας,περιβαλλοντικό-επίκαιρο,και τέλος αθλητικό..

Το αποτέλεσμα θα σας εκπλήξει πραγματικά καθώς και το λεξιλόγιο των παιδιών αλλά και ο τρόπος με τον οποίο θα συνταχθούν  τα κείμενα θα είναι πραγματικά άρθρα εφημερίδας έντυπης ή διαδικτυακής..

δημοσιογραφικά είδη άρθρο from Vaso Mirtseki

Η μαγεία της Ελληνικής Γλώσσας

Η ΜΑΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - Η ΚΥΡΙΟΛΕΞΙΑ

"Στην Ελληνική γλώσσα ουσιαστικά δεν υπάρχουν συνώνυμα, καθώς όλες οι λέξεις έχουν λεπτές εννοιολογικές διαφορές μεταξύ τους. Για παράδειγμα η λέξη «λωποδύτης» χρησιμοποιείται για αυτόν που βυθίζει το χέρι του στο ρούχο (=λωπή) μας και μας κλέβει, κρυφά δηλαδή, ενώ ο «ληστής» είναι αυτός που μας κλέβει φανερά, μπροστά στα μάτια μας. Επίσης το «άγειν» και το «φέρειν» έχουν την ίδια έννοια. Όμως το πρώτο χρησιμοποιείται για έμψυχα όντα, ενώ το δεύτερο για τα άψυχα.
Στα Ελληνικά έχουμε τις λέξεις «κεράννυμι», «μίγνυμι» και «φύρω» που όλες έχουν το νόημα του «ανακατεύω». Όταν ανακατεύουμε δύο στερεά ή δύο υγρά μεταξύ τους αλλά χωρίς να συνεπάγεται νέα ένωση (π.χ. λάδι με νερό), τότε χρησιμοποιούμε την λέξη «μειγνύω» ενώ όταν ανακατεύουμε υγρό με στερεό τότε λέμε «φύρω». Εξ’ού και η λέξη «αιμόφυρτος» που όλοι γνωρίζουμε αλλά δεν συνειδητοποιούμε τι σημαίνει. Όταν οι Αρχαίοι Έλληνες πληγωνόντουσαν στην μάχη, έτρεχε τότε το αίμα και ανακατευόταν με την σκόνη και το χώμα. Το κεράννυμι σημαίνει ανακατεύω δύο υγρά και φτιάχνω ένα νέο, όπως για παράδειγμα ο οίνος και το νερό. Εξ’ού και ο «άκρατος» (δηλαδή καθαρός) οίνος που λέγαν οι Αρχαίοι όταν δεν ήταν ανακατεμένος (κεκραμμένος) με νερό.
Τέλος η λέξη «παντρεμένος» έχει διαφορετικό νόημα από την λέξη «νυμφευμένος», διαφορά που περιγράφουν οι ίδιες οι λέξεις για όποιον τους δώσει λίγη σημασία. Η λέξη παντρεμένος προέρχεται από το ρήμα υπανδρεύομαι και σημαίνει τίθεμαι υπό την εξουσία του ανδρός ενώ ο άνδρας νυμφεύεται, δηλαδή παίρνει νύφη. [5] Γνωρίζοντας τέτοιου είδους λεπτές εννοιολογικές διαφορές, είναι πραγματικά πολύ αστεία μερικά από τα πράγματα που ακούμε στην καθημερινή – συχνά λαθεμένη – ομιλία (π.χ. «ο Χ παντρεύτηκε»).
Η Ελληνική γλώσσα έχει λέξεις για έννοιες οι οποίες παραμένουν χωρίς απόδοση στις υπόλοιπες γλώσσες, όπως άμιλλα, θαλπωρή και φιλότιμο. Μόνον η Ελληνική γλώσσα ξεχωρίζει την ζωή από τον βίο, την αγάπη από τον έρωτα. Μόνον αυτή διαχωρίζει, διατηρώντας το ίδιο ριζικό θέμα, το ατύχημα από το δυστύχημα, το συμφέρον από το ενδιαφέρον. [7]

[5]
«Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΙΝΑΙ Η ΓΛΩΣΣΑ ΠΟΥ ΟΜΙΛΕΙ Η ΦΥΣΗ» του Γ. Πρινιγιανάκη
[6]
«ΕΛΛΗΝ ΛΟΓΟΣ – ΠΩΣ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΕ ΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΛΟΓΟ» της Α. Τζιροπούλου – Ευσταθίου"

****

Στην Ιλιάδα του Ομήρου η Θέτις θρηνεί για ότι θα πάθει ο υιός της σκοτώνοντας τον Έκτωρα «διό και δυσαριστοτοκείαν αυτήν ονομάζει». Η λέξη αυτή από μόνη της είναι ένα μοιρολόι, δυς + άριστος + τίκτω (=γεννώ) και σημαίνει όπως αναλύει το Ετυμολογικόν το Μέγα «που για κακό γέννησα τον άριστο». [7] Ποιά άλλη γλώσσα στον κόσμο θα μπορούσε να αποδώσει σε μία μόνο λέξη τόσα πολλά και υψηλά νοήματα;

*****

Η μαγεία της Ελληνικής γλώσσας

Αλέξανδρος Αγγελής

"ΕΝΑ ΓΡΑΜΜΑ ΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ.."

ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ..


Η πρώτη εκπαιδευτική σειρά κινουμένων σχεδίων ελληνικής παραγωγής. Στοχεύει στη μάθηση της ελληνικής αλφαβήτου και γλώσσας μέσα από την ψυχαγωγία. Η γνωριμία του παιδιού με τα γράμματα και τους ήχους της γλώσσας γίνεται μέσα από 24 έμμετρες χιουμοριστικές, σουρεαλιστικές ιστορίες, οι οποίες συνδυάζουν την παιδαγωγική με την παραμυθική και την τηλεοπτική γλώσσα. Το κάθε επεισόδιο λειτουργεί σε ένα πλαίσιο διαθεματικής και ολιστικής προσέγγισης της γνώσης στηρίζοντας το Αναλυτικό Πρόγραμμα με μία καινοτόμο, πρωτότυπη και ελκυστική διάσταση.


Ιδέα - Σενάριο: Σοφία Μαντουβάλου
Έρευνα - Παιδαγωγική Επιμέλεια: Βίκυ Παναγοπούλου, Σοφία Μαντουβάλου
Σκηνοθεσία: Αρίσταρχος Παπαδανιήλ, Σοφία Μαντουβάλου
Σχεδιασμός Χαρακτήρων - Εμψύχωση: Αρίσταρχος Παπαδανιήλ
Εικονοποίηση Σεναρίου: Σοφία Μαντουβάλου, Αρίσταρχος Παπαδανιήλ
Συναρμογή Μοντέλων - Οπτικά Εφέ: Πάνος Παπαδανιήλ
Μουσική: Δημ. Μαρ.
Ηθοποιοί: Χάρης Αττώνης, Γιώργος Γιαννακάκος, Αντώνης Δημητροκάλης, Μάνος Καρατζογιάννης, Κωνσταντίνος Μυλώνης, Ειρήνη Μουρελάτου, Ανδριάνα Ράπτη, Γιάννης Στεφόπουλος, Κατερίνα Τσάβαλου
Τραγούδι Τίτλων (Α, Β, Γ... Ω!)
Μουσική: Δημ. Μαρ. Στίχοι: Σοφία Μαντουβάλου
Ερμηνεία: Αργυρώ Ανανιάδου, Κωνσταντίνος Καϊκής
Ηχοληψία - Μίξη: Θοδωρής Ζευκιλής, Wee | Studio SCA
Εκτέλεση Παραγωγής: Syllipsis ΕΠΕ
Παραγωγή: Διεύθυνση Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης
Υπουργείο Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων
© 2009-2010

www.edutv.gr
_________________________________

Για ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ με το γράμμα Α, 
επισκεφτείτε το Διαδραστικό Περιβάλλον Μάθησης 
"Ένα Γράμμα Μια Ιστορία" στην ιστοσελίδα 
της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης i-create:

http://www.i-create.gr/index.php?opti...

-------------------------------

ΠΗΓΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ

een>

Το λεξιλόγιο από την Γ μέχρι την Στ τάξη

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ  Γ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ.Ο μαθητής της Γ και Δ τάξης ασκείται βαθμιαία, ώστε να είναι σε θέση να:
Προσεγγίζει το λεξιλόγιο διάφορων θεματικών περιοχών, ξεκινώντας από τις πιο εύχρηστες και γενικού περιεχομένου λέξεις και χρησιμοποιώντας βαθμιαία τις περισσότερο ειδικές και κατάλληλες.
Συνειδητοποιεί και διακρίνει με εμπειρικό τρόπο τη σημασία των λέξεων.
Συνειδητοποιεί τις κυριότερες σημασιολογικές σχέσεις: κυριολεξία, μεταφορά, συνωνυμία, αντωνυμία (αντίθεση).
Αντιλαμβάνεται το ρόλο του γλωσσικού και του εξωγλωσσικού περιβάλλοντος στον προσδιορισμό της σημασίας των λέξεων.
Αντιλαμβάνεται τον πολύσημο χαρακτήρα των λέξεων και τη λειτουργία της πολυσημίας (όταν δηλ. μια λέξη έχει πολλές σημασίες, π.χ. φύλλο).
Διαπιστώνει και μαθαίνει  ότι με την παραγωγή και τη σύνθεση δημιουργούνται χιλιάδες λέξεις.
Εξοικειώνεται με τη διαχρονική πλευρά της γλώσσας, στο βαθμό που αυτή αντανακλάται στη συγχρονική διάστασή της.
Επιχειρεί εμπειρικούς ορισμούς λέξεων.
Εξοικειώνεται με τα συνηθέστερα ακρωνύμια (αρκτικόλεξα), όπως Ο.Τ.Ε., Δ.Ε.Η., κ.τ.λ..
Καταρτίζει αλφαβητικά λεξιλόγια.
Διαπιστώνει ότι ο ομιλητής, ανάλογα με την περίσταση επικοινωνίας και το σκοπό που επιδιώκει, επιλέγει και την κατάλληλη λέξη.
Διαπιστώνει ότι το κατάλληλο λεξιλόγιο διευκολύνει την κατανόηση και αποτελεσματική επικοινωνία.
Εμπλουτίζει το λεξιλόγιό του κατά τη διδασκαλία όλων των μαθημάτων καθώς και κατά την προετοιμασία και τη διεξαγωγή των σχολικών εκδηλώσεων.


ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΤΑΞΗΣ
Όπως και με τη Γραμματική ,το λεξιλόγιο ακολουθεί και αυτό τη σπειροειδή διάταξη που σημαίνει ότι οι στόχοι  ων προηγούμενων τάξεων που έχουν ήδη κατακτηθεί,επαναλαμβάνονται ενώ νέοι στόχοι προστίθενται όπως ..
Διαπιστώνει ότι με την παραγωγή και τη σύνθεση δημιουργούνται χιλιάδες λέξεις.
Συνειδητοποιεί και ως ένα βαθμό αφομοιώνει τους παραγωγικούς μηχανισμούς της γλώσσας και ανακαλύπτει σημασίες λέξεων που δεν γνωρίζει.
Συνειδητοποιεί ότι στη Νέα Ελληνική τα σύνθετα, τα πολυλεκτικά σύνθετα και οι περιφράσεις χρησιμοποιούνται ευρύτατα.
Εξοικειώνεται με τη διαχρονική πλευρά της γλώσσας, στο βαθμό που αυτή αντανακλάται στη συγχρονική διάστασή της.
Συνειδητοποιεί την ύπαρξη λόγιων και λαϊκών λέξεων και τη σχέση τους με διαφορετικά επίπεδα λόγου.
Επιχειρεί εμπειρικούς ορισμούς λέξεων.
Εξοικειώνεται με ακρωνύμια (αρκτικόλεξα), όπως Ο.Σ.Ε., ΙΝ.ΚΑ., κτλ..
Καταρτίζει αλφαβητικά λεξιλόγια.
Διαπιστώνει ότι ο ομιλητής, ανάλογα με την περίσταση επικοινωνίας και το σκοπό που επιδιώκει, επιλέγει και την κατάλληλη λέξη.
Διαπιστώνει ότι το κατάλληλο λεξιλόγιο διευκολύνει την κατανόηση και αποτελεσματική επικοινωνία.
Εμπλουτίζει το λεξιλόγιό του κατά τη διδασκαλία όλων των μαθημάτων και κατά την προετοιμασία και τη διεξαγωγή των σχολικών εκδηλώσεων.
Εντοπίζει τις λέξεις που εκφράζουν ειδικούς όρους σε ένα κείμενο
Αναγνωρίζει τις λέξεις που συμβάλλουν στη διαμόρφωση του ύφους (πχ βουνοκορφές, κορυφογραμμή)

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ-από τις οποίες μπορεί να επιλέξει ο εκπαιδευτικός  για το κάθε μάθημά του -( Γ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗ).
Ταξινομήσεις, ομαδοποιήσεις, κατά θεματικές ενότητες ανάλογα με τις σημασίες (π.χ. συνώνυμα, αντώνυμα κτλ., τη μορφή, το θέμα), συγκρίσεις, συνθέσεις, αναλύσεις συνθέτων κτλ.
Ασκήσεις επιλογής του κατάλληλου συνωνύμου με μορφή παιχνιδιού (λ.χ. «Ο Χ βλέπει, κοιτάζει, παρακολουθεί, παρατηρεί, αγναντεύει -τηλεόραση, -το πείραμα. Ο Ψ σηκώνει -το ραβδί ,-το μπαστούνι , -τη μαγκούρα κτλ., -για να ...»). Χρήση των περιστάσεων επικοινωνίας και των επιπέδων λόγου ως κριτηρίων για την επιλογή ανάμεσα σε σημασιολογικά ισοδύναμες λέξεις ή φράσεις.
Χρήση λεξικών για εύρεση συνωνύμων, αντιθέτων.
Άσκηση για κατάλληλη χρήση των λέξεων εντός κειμένου. Σύνδεση της χρήσης των λέξεων με τα επίπεδα λόγου και τις περιστάσεις επικοινωνίας.
Λογοπαίγνια, παροιμίες, ανέκδοτα και ποιήματα με αμφίσημες λέξεις, δηλαδή λέξεις των οποίων το νόημα μπορεί κανείς να το εκλάβει και διαφορετικά.
Άσκηση στην ετυμολογική προσέγγιση της σημασίας.
Καθοδηγημένη σύνταξη προσωπικών λεξιλογίων, για διάφορους σκοπούς
Ασκήσεις υποκατάστασης λέξεων με δεδομένες συνώνυμες.
Προκαταρκτικές δραστηριότητες για την κατανόηση κειμένου με εντοπισμό και ερμηνεία των άγνωστων λέξεων και φράσεων.
Καταχώριση των νέων λέξεων και των σημασιών τους σε ειδικό τετράδιο και ομαδοποιήσεις, ανάλογα με τη σημασία, την ετυμολογική προέλευση, τη μορφή κ.τ.ό.. Αξιοποίηση του νέου λεξιλογίου κατά τη σύνθεση προτάσεων, απλών ιστοριών κ.ά..
Γραπτή και προφορική χρήση
των νέων εννοιών - λέξεων.
Εντοπισμός του ειδικού λεξιλογίου και αναγνώριση της ιδιαιτερότητας του λεξιλογίου κάθε μαθήματος.
Κατάρτιση θεματικών λεξιλογίων σε κάθε μάθημα: Φυσικά, Μαθηματικά, Θρησκευτικά κτλ.
Γράψιμο κειμένου με το νέο ειδικό λεξιλόγιο μιας διδακτικής ενότητας (π.χ. της Ιστορίας και της Μελέτης του Περιβάλλοντος).

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ Ε΄- ΣΤ ΤΑΞΗΣ (ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ από τις οποίες μπορεί να επιλέξει για το κάθε μάθημά του ο εκπαιδευτικός  αφού ήδη έχουν κατακτηθεί οι στόχοι των προηγούμενων χρόνων):..

Ασκήσεις επιλογής του κατάλληλου συνωνύμου αφηρημένων κυρίως εννοιών, όπως επίπτωση, επίδραση, συνέπεια και αποτέλεσμα.
Χρήση των περιστάσεων επικοινωνίας και των επιπέδων λόγου ως κριτηρίων για την επιλογή και την αξιολόγηση λεξιλογίου.
Κατάλληλη χρήση λέξεων σε κείμενο. Σύνδεση της χρήσης των λέξεων με τα επίπεδα λόγου και τις περιστάσεις επικοινωνίας.
Ασκήσεις με κοινά προθήματα και επιθήματα (λ.χ. παρα-πλέω, περι-πλέω, παρα-πίνω, παρά-πλευρο, παρα-πόταμος, περι-τυλίγω, περι-κνημίδες, περί-μετρος, οικοπεδ-ούχος, σταθμ-άρχης, αρχαιο-λόγος)
Εντοπισμός και σχηματισμός πολυλεκτικών συνθέτων, και περιφράσεων (π.χ. παιδική χαρά, πλυντήριο πιάτων, φακοί επαφής, παιδί-θαύμα, κάνω υπομονή, κάνω πίσω κτλ.).
Παιχνίδια με λέξεις που έχουν ως α΄ συνθετικό λόγια αχώριστα μόρια, π.χ. ευ- και δυσ-, και αρχαίες προθέσεις, π.χ. ανα-θέτω, κατα-θέτω, παρα-θέτω, δια-θέτω, υπο-θέτω, ανα-βάλλω, κατα-βάλλω, περι-βάλλω, προ-βάλλω, προσ-βάλλω, ημι-σφαίριο, ημί-χρονο, τηλε-όραση, τηλέ-φωνο, τηλε-σκόπιο κτλ.
Ομαδοποιήσεις με βάση μορφολογικά χαρακτηριστικά: κοινή ρίζα, κοινά προθήματα και επιθήματα.
Χρήση λεξικών, ορθογραφικών, εννοιολογικών κ.ά., για εύρεση συνωνύμων, αντιθέτων
Καθοδηγημένη σύνταξη προσωπικών λεξιλογίων, για διάφορους σκοπούς
Ασκήσεις υποκατάστασης λέξεων με δεδομένες συνώνυμες και συσχέτιση με το πλαίσιο, δραματοποιήσεις, διάλογοι κτλ.
Προκαταρκτικές δραστηριότητες με άγνωστες λέξεις και φράσεις για την κατανόηση ενός κειμένου. Λέξεις κλειδιά για περιγραφές, παρατηρήσεις και αφηγήσεις
Καταχώριση των νέων λέξεων και των σημασιών τους σε ειδικό τετράδιο και ομαδοποιήσεις, ανάλογα με τη σημασία, την ετυμολογική προέλευση, τη μορφή κ.τ.ό. Χρήση των νέων λέξεων κατά τη σύνθεση προτάσεων, απλών ιστοριών κ.ά.
Γραπτή και προφορική χρήση των νέων λέξεων με την κυριολεκτική και μεταφορική σημασία τους.
Εντοπισμός του ειδικού λεξιλογίου σε κάθε μάθημα και αναγνώριση της ιδιαιτερότητάς του.
Κατάρτιση θεματικών λεξιλογίων σε κάθε μάθημα: Φυσική, Μαθηματικά, Θρησκευτικά κτλ.
Γράψιμο κειμένου με το νέο ειδικό λεξιλόγιο μιας διδακτικής ενότητας (π.χ. της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής).

 Δεν είναι μόνο αυτές οι δραστηριότητες και μόνο αυτοί οι στόχοι που πρέπει να κατακτήσουν οι μαθητές(γραμματική λεξιλόγιο) υπάρχουν στόχοι και συνδυασμοί δραστηριοτήτων για τον προφορικό λόγο ,για τον γραπτό λόγο,για τη λογοτεχνία ..Οι δραστηριότητες ,που άλλες φορές γίνονται προφορικά, άλλες γραπτά και που πολλές από αυτές επαναλαμβάνονται σε καθημερινή βάση ,είναι πολυποίκιλες και δεν είναι μόνο αυτές που αναφέρονται πιο πάνω ..Είναι πολύ σημαντικό να καταλάβουμε πως το μάθημα της γλώσσας όπως γινόταν τις περασμένες δεκαετίες έχει αλλάξει..Έχει γίνει πιο πολυσύνθετο,και κάθε γνωστικό αντικείμενο που διδάσκεται στο σχολείο συνδέεται με αυτό..

Πέρα όμως από τους εκπαιδευτικούς και οι ίδιοι οι γονείς, πολλές από αυτές τις δραστηριότητες μπορείτε να τις εφαρμόσετε και στο σπίτι σε ώρες που το παιδί είναι ευδιάθετο και ξεκούραστο..Πχ..Κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού με το αυτοκίνητο ή κατά τη διάρκεια του μεσημεριανού ή κατά τις ώρες που παίζετε ένα παιχνίδι με τα παιδιά σας μπορείτε να επιλέξετε να  κάνετε μια από τις προαναφερόμενες δραστηριότητες..Πχ δοκιμάστε τη δραστηριότητα επιλογής του κατάλληλου συνωνύμου όπου εσείς δίνετε μια  πρόταση και ζητάτε απ  το παιδί να βρει το συνώνυμο ρήμα..Παίρνω σαν παράδειγμα τη δραστηριότητα της Γκαι Δ τάξης με την παρακάτω πρόταση.."Ο Χ βλέπει, τηλεόραση ", και το παιδί πρέπει να ντικταστήσει το ρήμα "βλέπει"με ένα από τα παρακάτω ρήματα όπως κοιτάζει, παρακολουθεί, παρατηρεί, αγναντεύει . Δεν υπάρχει καλύτερη μάθηση όταν το παιδί παίρνει τη δραστηριότητα σαν παιχνίδι..Καλή διασκέδαση...

Η Γραμματική σύμφωνα με τα ΑΠΣ/ΔΕΠΠΣ στις τάξεις από την Γ μέχρι την ΣΤ.

 Κάθε τάξη του Δημοτικού Σχολείου έχει όσον αφορά τη διδασκαλία της γραμματικής τους δικούς της στόχους οι οποίοι αφού κατακτηθούν στην προηγούμενη τάξη εμπλουτίζονται με περισσότερα στοιχεία στις επόμενες τάξεις..( Σπειροειδής διάταξη )..Παρακάτω θα βρείτε τους στόχους της γραμματικής για τις τάξεις από τη Γ έως την ΣΤ τους οποίους θα πρέπει να κατακτούν χρονιά προς χρονιά οι μαθητές μας..Μέσα στο γλωσσικό μάθημα γίνεται η επεξεργασία όλων των γραμματικών φαινομένων με τα μέσα αλλά και με τον τρόπο που θα επιλέξει ο δάσκαλος/α (γραπτό προφορικό ,παιγνιώδη)
Οι στόχοι που δίνονται παρακάτω είναι σύμφωνα με τα επίσημα ΑΠΣ/ΔΕΠΠΣ του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου  που συνοδεύουν τα νέα βιβλία..Δεν είναι στόχος η εκμάθηση κανόνων αλλά ο μαθητής μέσα από τις δραστηριότητες να  μπορεί να εξάγει ο ίδιος τον κανόνα και  να εμπεδώσει τη χρήση του κάθε φαινομένου..
Οι στόχοι της γραμματικής στην Γ και Δ τάξη..
Ο μαθητής ασκείται βαθμιαία, ώστε να είναι σε θέση να:
Αισθητοποιεί με πρακτικό και παιγνιώδη τρόπο την έννοια της γλωσσικής δομής.
Αντιλαμβάνεται τις δυνατότητες αφαίρεσης, προσθήκης και αλλαγής της σειράς στοιχείων μιας πρότασης, καθώς τις δυνατότητες μετασχηματισμού της για τις ανάγκες της επικοινωνίας.
Αναγνωρίζει το θέμα και την κατάληξη και δημιουργεί οικογένειες λέξεων
Διαπιστώνει εμπειρικά τις νοηματικές σχέσεις κειμένου – ενότητας - παραγράφου – περιόδων.
Διαπιστώνει ότι ο λόγος οργανώνεται γύρω από το όνομα και το ρήμα.
Αναγνωρίζει τα δομικά συστατικά μιας πρότασης.
Συνειδητοποιεί πως η πρόταση παράγεται και λειτουργεί ως μονάδα επικοινωνίας μέσα σε συμφραζόμενα και σε πραγματικές περιστάσεις.
Αναγνωρίζει τα δομικά συστατικά μιας παραγράφου
Αναγνωρίζει τα συστατικά των παραγράφων και συνειδητοποιεί το ρόλο των κειμενικών δεικτών στη σύνδεση των παραγράφων.
Αντιλαμβάνεται ότι η επιλογή, η συχνότητα των τύπων των συντακτικών δομών και των γραμματικών τύπων έχει σχέση με το είδος του κειμένου και τη σκοπιμότητά του (π.χ. κείμενο λογοτεχνίας και κείμενο μαθηματικών).
Αναλύει και ανασυνθέτει προτάσεις που συνδέονται παρατακτικά και υποτακτικά.
Αναγνωρίζει τα γλωσσικά στοιχεία, άλλοτε μεμονωμένα και άλλοτε με τον εκάστοτε συντακτικό τους ρόλο μέσα στην πρόταση.
Εσωτερικεύει ένα κλιτικό σχήμα ρήματος στις δύο φωνές και ένα κλιτικό σχήμα πτωτικού (ουσιαστικού, επιθέτου, αντωνυμίας) στα τρία γένη.
Συνειδητοποιεί τον μορφολογικό πλούτο της ελληνικής και τον πολυσήμαντο ρόλο των καταλήξεων.
Αναγνωρίζει εμπειρικά τα συστατικά των λέξεων (μορφήματα) και το ρόλο τους στη σημασία.
Αναγνωρίζει το λειτουργικό ρόλο των προσδιοριστικών όρων και τη συμφωνία τους (γένος, αριθμός, πτώση) με τα συμφραζόμενα.
Συνειδητοποιεί ειδικά χαρακτηριστικά της ελληνικής γλώσσας.
Διακρίνει τους φθόγγους μέσα στη λέξη και τις λέξεις μέσα στην εκφωνούμενη φράση. Να τονίζει ορθά τις λέξεις, προφορικά και γραπτά.
Κατανοεί συχνόχρηστα σχήματα λόγου.
Διαπιστώνει ότι ο ομιλητής, ανάλογα με την περίσταση επικοινωνίας, επιλέγει και χρησιμοποιεί το κατάλληλο επίπεδο ύφους.


Οι στόχοι της γραμματικής στην Ε ΚΑΙ ΣΤ ΤΑΞΗ

Αφού ήδη έχουν κατακτηθεί οι στόχοι της γραμματικής της Γ και Δ τάξης ο εκπαιδευτικός της  Ε συνεχίζει να ανατροφοδοτεί τους μαθητές του με αυτά και προχωράει και στους  επόμενους στόχους όπου ο μαθητής :
Αισθητοποιεί με πρακτικό και παιγνιώδη τρόπο την έννοια της γλωσσικής δομής.
Διαπιστώνει τις δυνατότητες αφαίρεσης, προσθήκης και αλλαγής σειράς στοιχείων της πρότασης, καθώς τις δυνατότητες μετασχηματισμού της για τις ανάγκες της επικοινωνίας.
παραγράφων και συνειδητοποιεί των κειμενικών δεικτών στη σύνδεση των παραγράφων..
Αναγνωρίζει τα γλωσσικά στοιχεία, άλλοτε μεμονωμένα και άλλοτε με τον εκάστοτε συντακτικό τους ρόλο μέσα στην πρόταση.
Εσωτερικεύει ένα κλιτικό σχήμα ρήματος στις δύο φωνές και ένα κλιτικό σχήμα πτωτικού (ουσιαστικού, επιθέτου, αντωνυμίας) στα τρία γένη.
Συνειδητοποιεί το μορφολογικό πλούτο της ελληνικής και τον πολυσήμαντο ρόλο των καταλήξεων.
Αναγνωρίζει εμπειρικά τα συστατικά των λέξεων (μορφήματα) και το ρόλο τους στη σημασία.
Αναγνωρίζει το λειτουργικό ρόλο των προσδιοριστικών όρων και τη συμφωνία τους (γένος, αριθμός, πτώση) με τα συμφραζόμενα.
Συνειδητοποιεί ειδικά χαρακτηριστικά της ελληνικής γλώσσας.
Διακρίνει τους φθόγγους μέσα στη λέξη και τις λέξεις μέσα στην εκφωνούμενη φράση. Τονίζει ορθά τις λέξεις, προφορικά και γραπτά.
Χρησιμοποιεί ορθά τα αρχαιόκλιτα.
Κατανοεί συχνόχρηστα σχήματα λόγου.
Κατανοεί και χρησιμοποιεί τη λειτουργία της ονοματοποίησης.
Διαπιστώνει ότι ο ομιλητής, ανάλογα με την περίσταση επικοινωνίας, επιλέγει και χρησιμοποιεί το κατάλληλο επίπεδο ύφους.
Συσχετίζει το γλωσσικό μέρος του κειμένου με το οπτικό υλικό που το συνοδεύει (π.χ. εικόνες σχεδιαγράμματα κλπ)









ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΓΙΑ Γ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗ
Παιχνίδια δόμησης λέξεων ή φράσεων σε παραδειγματικό και συνταγματικό άξονα με σύνθεση ανεξάρτητων γραμμάτων ή λέξεων
Παιχνίδια με το θέμα  κατάληξη και τη  μεταξύ τους σχέση,
Αποδόμηση, αναδόμηση και παραγραφοποίηση κειμένου.
Αφαίρεση ή προσθήκη δευτερευόντων όρων στο συντακτικό πυρήνα της πρότασης.
Πρόταση κύρια και εξαρτημένη.
Υποκείμενο, κατηγορούμενο, αντικείμενο, προσδιορισμός.
Εμπειρική διαπίστωση του λειτουργικού ρόλου ενός γραμματικού στοιχείου και των σχέσεών του με τα άλλα.
Εύρεση παραδειγμάτων από τη ζωντανή επικοινωνία.
Άσκηση στις διάφορες πραγματολογικές λειτουργίες κάθε τύπου πρότασης (π.χ. μια ερωτηματική πρόταση μπορεί να δηλώνει απορία, αίτηση συγνώμης, παράκληση, αποδοκιμασία κτλ.).
Μετασχηματισμός μεμονωμένων προτάσεων και, παράλληλα, μετασχηματισμός ολόκληρου του κειμένου που περιέχει τις προτάσεις, λ.χ. με αλλαγή των ρηματικών χρόνων ή του προσώπου της αφήγησης. πλαγιότιτλων παραγράφων σε ενιαίο κείμενο περίληψης.
Αναγνώριση συντακτικού στοιχείου σε μη πολύπλοκες προτάσεις και υπαγωγή του σε ευρύτερο συντακτικό σύνολο,
Αναγνώριση των μερών του λόγου και των γραμματικών τύπων,
Κλίση ενός «σχήματος» ρήματος,
κλίση ενός «σχήματος» πτωτικού.
 Θέμα, χαρακτήρας  κατάληξη και η  μεταξύ τους σχέση,
Παιχνίδια συμφωνίας και ασυμφωνίας του ονόματος με τα άλλα μέλη της πρότασης,
Παιχνίδια με τους «χρόνους» του ρήματος.
Παιχνίδια με κλιτά και άκλιτα μέρη του λόγου.
Αναγνώριση επιθέτων, εκμάθηση επιρρημάτων, κτλ., και διαπίστωση του δορυφορικού τους ρόλου σε σχέση με το συντακτικό τους πυρήνα.
Διατύπωση αιτιολόγησης για τα ορθογραφικά λάθη.
Ασκήσεις χρήσης: εξακολουθητικού και στιγμιαίου μέλλοντα, άρθρου κύριων ονομάτων, αντωνυμιών που αντικαθιστούν αντικείμενα κτλ..
Ασκήσεις για την ορθή άρθρωση των λέξεων της κοινής νεοελληνικής γλώσσας.
Χρήση εναλλακτικών επιπέδων ύφους ανάλογα με την περίσταση επικοινωνίας (οικεία, φιλική, επίσημη κτλ.) και ανάλογη προσαρμογή του λόγου των παιδιών, γραπτού και προφορικού.
ΓΙΑ ΤΗΝ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΤΑΞΗ
Οι δραστηριότητες της Δ τάξης επαναλαμβάνονται καθώς οι μαθητές έχουν ήδη μάθει τα γραμματικά φαινόμενα που αναφέραμε πιο πάνω αλλά εμπλουτίζονται και με νέες όπως..


Παιχνίδια με αλλαγή της θέσης των λέξεων ή των μικρότερων φράσεων που συγκροτούν μια πρόταση.
Μετασχηματισμοί κύριων προτάσεων σε εξαρτημένες και αντίστροφα.
Ασκήσεις αναγνώρισης υποκειμένων, κατηγορουμένων, αντικειμένων, προσδιορισμών.
Εμπειρική διαπίστωση του λειτουργικού ρόλου ενός γραμματικού στοιχείου και των σχέσεών του με τα άλλα. Παραδείγματα από τη ζωντανή επικοινωνία.
Παιχνίδια με τις διάφορες πραγματολογικές λειτουργίες κάθε τύπου πρότασης (π.χ. μια ερωτηματική πρόταση μπορεί να δηλώνει απορία, αίτηση συγγνώμης, παράκληση, αποδοκιμασία κτλ.).
Μετασχηματισμός μεμονωμένων προτάσεων και, παράλληλα, μετασχηματισμός ολόκληρου του κειμένου, που περιέχει τις προτάσεις λ.χ. με αλλαγή των ρηματικών χρόνων ή του προσώπου της αφήγησης.
Αναγνώριση των μερών του λόγου και των γραμματικών τύπων,
Κλίση ενός «σχήματος» ρήματος,(μέσα σε προτάσεις)
Κλίση ενός «σχήματος» πτωτικού,(μέσα σε προτάσεις)
Παχνίδια με το θέμα, την κατάληξη
Παιχνίδια συμφωνίας και ασυμφωνίας του ονόματος με τα άλλα μέλη της πρότασης,
Παιχνίδια με τους «χρόνους» του ρήματος και τις ποικίλες δυνατότητες δήλωσης του χρόνου και των χρονικών σχέσεων,
Ασκήσεις στη χρήση: εξακολουθητικού και στιγμιαίου μέλλοντα, άρθρου κύριων ονομάτων, αντωνυμιών που αντικαθιστούν αντικείμενα κτλ.
Ασκήσεις για την ορθή άρθρωση των λέξεων της κοινής νεοελληνικής γλώσσας.
Κλίση αρχαιόκλιτων από μνήμης, με ή χωρίς τα συμφραζόμενα.
Χρήση εναλλακτικών επιπέδων ύφους ανάλογα με την περίσταση επικοινωνίας (οικεία, φιλική, επίσημη κτλ.) και ανάλογη προσαρμογή του λόγου των παιδιών, γραπτού και προφορικού.

ΒΑΣΙΚΑ ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΛΑΘΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ..

Tα παιδιά έρχονται στο σχολείο έχοντας ήδη κατακτήσει το γλωσσικό κώδικα του κόσμου στον οποίο κινούνται ..Αυτός ο κώδικας όμως παρουσιάζει πολλές φορές τόσο στον προφορικό όσο και στον γραπτό λόγο λάθη που πολλές φορές περνάνε απαρατήρητα.
Συχνα γίνεται λόγος για λεξιπενία , γλωσσική ένδεια , ανεπάρκεια γλώσσας, γλωσσικό μαρασμό,κακοποίηση της γλώσσας, γλωσσική αναρχία, αναιμική γλώσσα, συρρίκνωση της γλώσσας, γλωσσική στείρωση ή και για αγλωσσία. Οι καθηγητές των Πανεπιστημίων και των Τεχνολογικών Εκπαιδευτικώ ν Ιδρυμάτων διαμαρτύρονται για τα σφάλματα που παρουσιάζονται σ τα γραπτά των φοιτητών τους, τόσο στην ορθογραφία όσο και στη διατύπωση. Γενικά, γίνεται λόγος για γλωσσική κρίση και παρακμή . Η θέση αυτή τα τελευταία χρόνια βρίσκεται συνεχώς στην επικαιρότητα

Σαν δασκάλα αλλά νομίζω και πολλοί συνάδελφοι έχουμε παρατηρήσειαπό τους μαθητές μας

• Λαθη στην ορθογραφία ,στη διατύπωση ,στη σύνταξη
• Αποφεύγουν το γραπτό λόγο
• Αδυνατούν να καταλάβουν πολλές φορές τα κείμενα
• Αδυνατούν να αντικαταστήσουν  έναν ξενικό δανεισμό με την αντίστοιχη  ελληνική λέξη
• Πέφτουν σε πλατιασμούς και πλεονασμούς πχ.περιαυτολογώντας θα πω ότι ειμαι περήφανος για τον εαυτό μου
• Άγνοια της σημασίας των λέξεων κ.α

Τι πρέπει να κάνουμε

• Να παροτρύνουμε τους μαθητές μας να χρησιμοποιούν τον κατάλληλο γλωσσικό κώδικα ανάλογα με την περίσταση επικοινωνίας
• Να εκμεταλευόμαστε κάθε ευκαιρία για γραπτή ή προφορική έκφραση
• Να  τους προτρέπεουμε να προσέχουν τα γραπτά τους από κάθε άποψη
• Να τους ζητάμε να διαβάζουν κριτικά και  από κάθε άποψη( να χρησιμοποιούν τους πλαγιότιτλους,να υπογραμμίζουν τα κύρια σημεία,να επισημαίνουν απόψεις κλπ)
• Κατα τη διδασκαλία  μας να δίνεται και χρόνος στη σημασία κυρίως των άγνωστων λέξεων,αλλά και στην ετυμολογία και στη ρίζα..Καλό είναι όταν υπάρχουν πχ αρχαιόκλιτα ρήματα και κυρίως σύνθετα να τους εξηγούμε  πώς αλλάζει και για ποιο λόγο ο αόριστος ακόμα και αν πιστεύουμε ότι τα παιδιά δεν θα το καταλάβουν.
• Να ζητάμε να διαβάζουν περισσότερα βιβλία..

Tο ppt είναι αναρτημένο στο σύνδεσμο"  Πώς να βοηθήσουμε τα παιδιά να κατακτήσουν τη γλώσσα μας"

Επίσης θα βρείτε   και ένα ppt με τα"  Βασικά γλωσσικά λάθη των παιδιών"
(Κάντε κλίκ στις φράσεις  που σας έδωσα παραπάνω και θα οδηγηθείτε στα Power point).

Συνώνυμες ταυτόσημες,αντίθετες

Παρακολουθήστε το βιντεάκι αυτό.
Μιλάμε για τις συνώνυμες λέξεις..Λέξεις που ενώ είναι διαφορετικές έχουν σχεδόν την ίδια σημασία το ίδιο νόημα..Προσπαθήστε να γράψετε όσα περισσότερα από τα ζευγάρια συνώνυμων λέξεων ακούτε.. Βαλτε απ την αρχή την ταινία και προσπαθήστε..Δύσκολο ε?Αλλά αξίζει τον κόπο γιατι έτσι θα εξασκηθείτε και θα γράφετε πιο γρήγορα στην τάξη όταν σας υπαγορεύω κάτι

Στο βίντεο αυτό χρησιμοποιεί και ταυτόσημες λέξεις..Λέξεις που γράφονται διαφορετικά,ακούγονται διαφορετικά μα σημαίνουν το ίδιο πράγμα..Αυτό να το θυμάστε όταν κάνουμε παραγωγή κειμένων!!!

Τις αντίθετες δεν χρειάζεται να σας τις εξηγήσω..Νομίζω ότι τις ξέρετε..


Όταν τελειώσετε με την παρακολούθηση της μικρής αυτής ταινίας ,προσπαθήστε να φτιάξετε ένα μικρό κείμενο χρησιμοποιώντας αντίθετες λέξεις..